Lisede seçilen dersler, üniversitede okunmak istenen bölümü (mühendislik, tıp, sanat) ne kadar kısıtlar?

Bu sayfanın içeriği şimdilik yalnızca Türkçe yayımlanıyor. Menü, arama ve ana sayfa seçtiğiniz dilde görüntülenir.

Kısa cevapEvet, belirgin biçimde kısıtlar. Kanada üniversiteleri her bölüm için belirli 12. sınıf derslerini ön koşul sayar; bu dersler alınmamışsa başvuru o bölüm için değerlendirilmez. Örneğin mühendislik için matematik, fizik ve kimya şarttır. Sosyal bilimler ve sanat bölümlerinde koşul daha esnektir. Tıp ise liseden doğrudan girilen bir bölüm değildir.

Ön koşul dersi (prerequisite) ne demek?

Türkiye'de öğrenci alan seçer ve merkezî sınava girer. Kanada'da merkezî sınav yoktur; üniversite, öğrencinin lisede hangi dersleri aldığına ve bu derslerdeki notlarına bakar.

Her bölümün istediği derslere ön koşul denir. Ön koşulu eksik olan öğrencinin genel ortalaması çok yüksek olsa bile o bölüme başvurusu geçerli sayılmayabilir. Bu yüzden ders seçimi, 10. sınıftan itibaren üniversite tercihinin ilk adımıdır.

Bölümlere göre istenen dersler: üniversitelerden örnekler

Aşağıdaki örnekler üniversitelerin kendi kabul sayfalarından alınmıştır. Koşullar her yıl güncellenebilir; başvuru öncesinde ilgili sayfadan teyit edilmelidir.

• Mühendislik (University of Toronto, Ontario müfredatı): English (ENG4U), Calculus and Vectors (MCV4U), Advanced Functions (MHF4U), Chemistry (SCH4U), Physics (SPH4U) ve bir ek U veya M dersi.
• Mühendislik (UBC, British Columbia müfredatı): English Studies 12, Pre-Calculus 12, Chemistry 12 ve Physics 12.
• Fen bilimleri (McGill, Ontario müfredatı): 4U İngilizce veya Fransızca, 4U Calculus and Vectors ve Biology, Chemistry, Physics derslerinden ikisi.
• Fen bilimleri (UBC): English Studies 12, Pre-Calculus 12, 12. sınıf fen derslerinden biri ve ayrıca Chemistry 11 ile Physics 11.
• İşletme: McGill Management için 4U İngilizce veya Fransızca ile 4U Calculus and Vectors; UBC Commerce için English Studies 12 ve Pre-Calculus 12.
• Sosyal bilimler ve sanat: McGill Arts ve UBC Arts için temel koşul 12. sınıf İngilizcesidir. UBC'de ekonomi okumak isteyenlerin Pre-Calculus 12 almış olması gerekir.

Güzel sanatlar ve müzik bölümlerinde ders koşulu hafif görünse de portfolyo veya seçme sınavı istenebilir; bu, programın kendi sayfasından öğrenilir.

Tıp, hukuk ve diş hekimliği liseden sonra okunabilir mi?

Türk velileri en çok şaşırtan fark budur. Kanada'da tıp, liseden doğrudan girilen bir lisans programı değildir.

Örneğin University of Toronto tıp programı, adayların üniversite deneyimi olması gerektiğini ve liseden doğrudan girilemeyeceğini açıkça belirtir. En az üç yıllık lisans öğrenimi ve MCAT sınavı aranır.

Dolayısıyla tıp hedefleyen öğrenci için lise ders seçimi, önce güçlü bir fen lisans programına girecek biçimde yapılır. Hukuk ve diş hekimliği gibi meslek programlarının koşulları da üniversiteden teyit edilmelidir.

Ders seçiminde yapılan yaygın hatalar

• Matematiği erken bırakmak: Mühendislik, fen ve işletme bölümlerinin tamamı 12. sınıf matematiği ister. 11. sınıfta kolay matematik yolunu seçmek 12. sınıfta gereken dersi almayı engelleyebilir.
• Ders düzeyini gözden kaçırmak: Ontario'da üniversiteler U ve M düzeyindeki dersleri sayar. McGill, altı dersin en az dördünün 4U olmasını, en çok ikisinin 4M olmasını şart koşar.
• Sayılmayan derslere güvenmek: McGill akademik ortalamaya ESL, teknik ve uygulamalı dersler ile beden eğitimini dahil etmez. University of Toronto da co-op ve kariyer eğitimi gibi dersleri kabul değerlendirmesinde kullanmaz.
• 11. sınıf fenini atlamak: UBC fen bilimleri örneğinde olduğu gibi bazı programlar 11. sınıf derslerini de şart koşar.
• Geç başlamak: 12. sınıfta gelen öğrencinin eksik ön koşulları tek yılda tamamlaması zor olabilir.

Öte yandan sistem esnektir: seçmeli dersler sayesinde öğrenci fen derslerini alırken sanat, kodlama veya ekonomi derslerini de deneyebilir. Kısıt, kapıları erken kapatmamakla ilgilidir.

Notların hangi derslerden hesaplandığı da önemlidir. University of Toronto mühendislikte kabul ortalamasını beş temel ön koşul dersinden hesaplar. McGill ise Ontario dışındaki eyaletlerde, program ön koşulları dahil en iyi beş akademik 12. sınıf dersine bakar. Yani ön koşul dersi yalnızca alınmış olmamalı, o dersteki not da yüksek olmalıdır.

Sağlık alanında da benzer bir mantık vardır: McGill hemşirelik programı için İngilizce veya Fransızca, matematik ve iki fen dersi ister.

Veliler için kısa özet

• Kararsız öğrenci: 12. sınıfa kadar İngilizce, matematik ve en az iki fen dersini sürdürmek en çok kapıyı açık tutar.
• Hedef bölüm belliyse: Üniversitenin ön koşul listesi 10. sınıfta çıkarılıp ders planı buna göre yapılmalıdır.
• Tıp: Liseden doğrudan girilmez; önce lisans öğrenimi gerekir.
• Teyit: Koşullar üniversiteye ve yıla göre değişir.

Kredi yapısını lise sistemi bölümünde, AP ve IB sunan okulları okul arama aracında görebilirsiniz. Ders planını başlamadan konuşmak için ön değerlendirme formunu kullanabilirsiniz.

Çocuğunuzun hedeflediği bölüme göre hangi sınıftan ve hangi derslerle başlaması gerektiğini birlikte planlayalım. Kanada Kültür Merkezi ile ücretsiz ön değerlendirme görüşmesi için bize ulaşın.

Sık sorulan sorular